Portföy Çeşitlendirmesi Nedir?

Portföy çeşitlendirmesi, yatırımcıların oluşturduğu portföy içerisindeki yatırım araçlarının riskini düşürebilmek adına farklı yatırım araçları veya bir enstrüman grubu içerisinde çeşitlendirme yapması anlamına gelmektedir.

Tanımın biraz karışık geldiğinin farkındayım. Daha açık bir şekilde anlatmaya çalışacağım fakat öncesinde portföy konusunda bilgi almak istiyorsanız; portföy nedir? adlı makaleyi okumanızı tavsiye edeceğim.

Her yatırımcı, risk ve getiri beklentilerine göre sermayelerini tek bir kıymete yönlendirirler ya da çoğu zaman risklerini azaltabilmek için portföy çeşitlendirmesi yaparak birden fazla kıymeti portföylerinde bulundururlar. Gerek birden fazla kıymete gerekse de bir kıymete yatırım yapılması durumunda portföy oluşturulmuş olur.

Portföy Çeşitlendirmesi

Yatırımcılar, sermayelerini yatırım araç grupları içinde kendi aralarında çeşitlendirme suretiyle aynı veya birbirinden farklı özelliklere sahip yatırım araçlarını kullanarak portföy çeşitlendirmesi yaparlar.

Farklı özelliklere sahip yatırım araçlarında çeşitlendirme için şöyle bir örnek vermek mümkün; hisse senedi alıp satmanın yanı sıra, hazine bonosu, altın veya döviz alım satımı da yapılabilir. Farklı özellikler barından tüm yatırım araçları bu çeşitlendirmeye dahil olabilir.

Aynı özelliklere sahip fakat kendi arasında gruplandırılabilecek portföy çeşitlendirmesi içinde yine hisse senedi örneğini ele alacak olursak, böyle bir çeşitlendirme için aşağıdaki yöntemler uygulanabilir;

  • Farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere ait hisse senetlerinin alınması,
  • Aynı sektörde ya da değil fark etmez; farklı şirketlere ait hisse senetlerinin alınması,
  • Farklı ülkelerde faaliyet gösteren şirketlerden hisse senetlerinin alınması vb.

Portföy Çeşitlendirmesi Nasıl Yapılır?

Portföy çeşitlendirmesi yapmaya başlamak için öncelikle risk ve getiri tercihleri belirlenmelidir. Aynı şekilde yatırım araçları konusundaki “bilgi” de göz önünde bulundurulmalıdır. Risk ve getiri kararı kesinlikle yatırımcının, bilgi durumuna göre verilmek zorundadır. Portföy çeşitlendirmesi genellikle riskleri azaltmak adına yapılıyor fakat yatırımcının bilmediği bir yatırım aracına sermaye yönlendirmesi de riski beraberinde getirir.

Bu noktada şunu belirtmek istiyorum, portföy çeşitlendirmesinde en büyük dezavantaj, yapılan analizlerin artmasıdır. Hangi yatırım aracını değerlendirecek olursanız olun, analiz yapmanız ve yatırımlarınızı buna göre takip etmeniz gerekecektir. Bilinmeyen bir yatırım aracına sermaye yönlendirilmesi bu nedenle daha fazla risk taşır.

Misal, döviz piyasasına yabancı olan bir yatırımcının, bu piyasaya sermaye yönlendirmesi yerine getiri ve risk toleransına daha uygun olabilecek borsa piyasasını değerlendirmesi daha mantıklı olacaktır.

Konunun nasıl yapılır kısmına geri dönecek olursak, artık sizinde tahmin edebileceğiniz gibi portföy oluşturma esnasında getiri ve risklere göre farklı yatırım araçları da portföye eklenmelidir. Farklı özelliklere sahip yatırım araçlarını tercih edebileceğiniz gibi (hisse senedi, döviz, altın…), aynı özelliklere sahip bir grup yatırım aracı içerisinde de (hisse senedi örneğinde olduğu gibi) çeşitlendirme yapabilirsiniz.

Portföyünüzü hangi yatırım araçlarıyla çeşitlendireceğinize karar verdikten sonra, yatırım sermayenizi dağıtmanız gerekir.

Benim portföyümün hisse senedi, faiz ve tahvilden oluştuğunu var sayalım. İzlemem gereken adımlar şu şekilde olmalı:

  • Hisse senedi, faiz ve tahvili analiz etmeliyim,
  • Risk ve getirinin uygunluğundan emin olmalıyım,
  • Getiri ve risk toleransıma göre yatırım sermayemin ne kadarlık kısmını hisse senedi, faiz ve tahvilde kullanacağımı belirlemeliyim,
  • Son olarak alım satımda komisyon dahi yatırım sermayemi etkileyecek tüm faktörleri göz önünde bulundurmalıyım.

Portföy Çeşitlendirmesinde Risk

Son olarak sistematik olmayan ve sistematik risk konusunda da bilgi vermek istiyorum.

Portföyümüzü çeşitlendirdiğimiz zaman riskleri dağıtmış oluyoruz. Portföy çeşitlendirmesi yoluyla azaltılabilen riske sistematik olmayan risk adı verilir.

Diğer taraftan, her ne kadar çeşitlendirme yaparsak yapalım, azaltmamız imkansız olan risklerde bulunur. Bu riskler yatırım gerçekleştirilen ülkedeki enflasyon, faiz oranları gibi genel ekonomik problemler ve siyasal sorunlardan kaynaklanır. Portföy çeşitlendirmesi yoluyla azaltılamayan bu riske ise sistematik risk adı verilir. 

Portföy çeşitlendirmesi yaparken bu risk unsurlarını da göz önünde bulundurmanız gerekir.

seçtiklerimiz