Ekonomi, Kişisel Finans ve İş Günlüğü.

Potansiyel Ortaklarınızı Bulalım: Bir Hisse Senedi Araştırması Nasıl Yapılır?

Bir şirkete ait hisse senedini satın alırsanız o şirkete ortak olmuş olursunuz. Bu yayında doğru iş ortaklarını bulmanız için size yardımcı oluyoruz.

Nicel ve nitel araştırmaların kombinasyonunu kullanmak bir şirketi portföyünüze katıp katmamanız gerektiği hakkında karar vermenize yardımcı olur.

Hisse senedi araştırması yapmak araba satın almaya benzetilebilir. Örneğin tercihinizi motor gücü, kilometrede ne kadar yaktığı veya iç hacmi gibi teknik özellikleri göz önünde bulundurarak yapabilirsiniz. Fakat diğer yandan arabanın verdiği sürüş keyfini, üreticinin itibarını ve koltuk renkleri gibi farklı özellikleri de hesaba katmak gerekir.

Reklam

Yatırımcılar hisse senedi ile ilgili araştırma yapmaya temel analiz derler.

Temel analiz şirketin finansal durumunu gösteren rakamlara bakmak kadar şirketin somut olmayan yanlarına bakmayı da içerir. Bu bütüncül yaklaşım sayesinde bir hisse senedinin portföyünüzde yeri olup olmadığını rahatça anlayabilirsiniz.

Nicel Araştırmanın İncelikleri

Rakamlara o kadar da takılmamak gerek. Fakat aşağıdaki kriterleri göz önünde bulundurarak işe başlamak size şirketin iç yapısı hakkında fikir verecektir.

Kazanç

Kazanç, şirketin belirli bir zaman diliminde kasasına giren paraya denir. Gelir beyanında hemen ilk sırada göreceğiniz şey kazançtır, bu yüzden kazanca “üst satır” dendiği de olur. Bazen kazanç “işletme geliri” ve “işletme dışı gelir” olarak iki kaleme ayrılır. İşletme geliri şirketin ana iş kolundan kazandığı, işletme dışı gelir ise bir varlığı satma gibi tek seferlik aktivitelerden kazanılan parayı ifade eder.

Net Gelir

Net gelir, bir şirketin işletme harcamalarını, vergi ödemelerini ve değer kaybını kazançtan çıkardığımızda geriye kalan parasıdır. Net gelir gelir/gider tablosunun en alt satırında olduğu için “alt satır” olarak da ifade edilir.

Örnek vermek gerekirse bunu kendi brüt gelirinize benzetebilirsiniz. Bu örnekte tüm masraflarınızı ve vergi ödemelerinizi düşünce elinizde kalan para da sizin net geliriniz olur.

Hisse Başına Kar

Bir şirketin toplam karı mevcut hisselerin sayısına bölündüğünde ortaya çıkan değere hisse başına kar denir. Hisse başına kar bir şirketin hisse miktarına göre ne kadar karlı olduğunu gösterir, böylece söz konusu şirketi diğer şirketlerle karşılaştırmak da kolaylaşır.

Ama unutmamanız gerekir ki, kar bir şirketin elindeki anaparayı nasıl kullandığını tek başına anlatamaz.

Bir şirketin karı kesinlikle mükemmel bir ölçü aracı değildir, çünkü kar size şirketin elindeki anaparayı nasıl veya ne kadar etkili bir biçimde kullandığı hakkında fikir vermez.

Bazı şirketler bu kazancı alıp yeniden yatırıma dönüştürürler. Bazıları ise hissedarlarına temettü olarak da bilinen kar payı ödemesi dağıtırlar. Bazı şirketler ise kazançlarını bazı “yaratıcı” muhasebe metotları ile olduğundan daha şişkin gösterebilirler.

Fiyat-Kazanç Oranı (F/K)

Şirketin güncel hisse fiyatını hisse başına kara böldüğünüzde (genelde son 12 ay üzerinden) ortaya çıkan değere Fiyat-Kazanç Oranı denir. Hisse fiyatını analistlerinin öngördüğü rakamlara böldüğünüz zaman da potansiyel F/K oranını bulursunuz. Hissenin bu değer ölçüsü size yatırımcıların bu şirketin her 1 TL’lik kazancı için ne kadar para ödemeye gönüllü olduğunu gösterir.

Lakin, unutmamanız gereken bir nokta var; fiyat-kazanç oranı potansiyel olarak hatalı hesaplamalara dayanır ve analist tahminleri kısa vadeye odaklanmıştır. Bu yüzden F/K oranı tek başına bir ölçü değildir.

Özsermaye Karlılık Oranı ve Aktif Karlılık

Özsermaye karlılık oranı bir şirketin yatırımcılarının verdiği her 1 TL için ne kadar kar elde ettiğinin yüzde bazında gösterilmesidir. Buradaki özsermaye sözcüğü yatırımcının özsermayesine gönderimde bulunur.

Aktif karlılık ise şirketin malvarlığı ile ne kadar kar ettiğini yüzde hesabından gösterir. Bu iki değer de şirketin yıllık net karının söz konusu ölçülere bölünmesi ile bulunur. Bu yüzdeler söz konusu şirketin ne kadar etkili şekilde kar ürettiği hakkında fikir verir.

Öte yandan bir şirket kendi hisselerini geri satın alarak özsermaye karını şişirebilir.

Bu yüzden böyle “numaralara” karşı dikkatli olmak gerekir. Aynı şekilde daha fazla borç alarak (envanteri veya finansal mülkü artırmak için) mal varlığını daha yüksek gösterebilir.

Kusursuz Finansal Oran Diye Bir Şey Yoktur

Yatırımcıların yatırım yapmayı düşündükleri şirketlerin finansal durumunu ve hisselerin öz değerlerini hesaplamak için kullanabileceği sayısız ölçü ve oran mevcuttur. Fakat her şeyde olduğu gibi burada da iş bağlamı doğru saptayabilmekte bitiyor.

Bir şirketin yalnızca bir yıllık kazancına veya gelirine bakmak size o şirketin ne kadar kaliteli iş yaptığı hakkında fikir veremez. Şirketin geçmiş datalarına bakıp genel iş yönelimini belirlemeniz gerek. Ayrıca sektör ortalamalarını görebilmeniz için şirketi aynı sektördeki diğer şirketlerle aynı oranlar üzerinden karşılaştırmak da gerekir. Daha sonra nitel araştırmaya geçin.

Nicel araştırmaya şirket hakkındaki siyahları ve beyazları ortaya koyan araştırma dersek, nicel araştırma da aradaki renkleri gösteren araştırma olur.

Nitel Araştırma Nasıl Yapılır

Servetinin büyük bir kısmını hisse senedi yatırımlarından kazanan meşhur yatırımcı Warren Buffett’ın meşhur bir sözü vardır: Bir şirketten hisse alacaksanız o şirketten hisse almak istediğiniz için alın, bir gün hisse fiyatları yükselir diye değil.

Buffett son derece haklı. Çünkü bir şirketten hisse aldığınızda o şirketten kişisel menfaat de almış olursunuz.

Şirket satın almayı planlayan bir yatırımcı edasıyla nitel araştırma yapmak özellikle uzun vadeli yatırımlarda yatırımcının şirketin güçlü yanlarını görmesi için önemlidir.

Aşağıdaki soruları potansiyel iş ortaklarınıza yönelterek şirketin nitel özelliklerini anlayabilirsiniz.

Şirket Nasıl Para Kazanıyor?

Bu sorunun cevabı bazen çok basittir. Örneğin bir giyim ürünleri şirketi, giyim ürünleri satarak para kazanır. Fakat franchise üzerinden para kazanan fast food şirketleri veya büyümek için tüketici finansmanı sağlamaya ihtiyaç duyan elektronik şirketleri gibi cevabın basit olmadığı kazanç modellerine sahip şirketler ve sektörler de mevcuttur. Bu işin püf noktası yine üstad Buffett’dan geliyor: Gerçekten anladığınız ortak akıl şirketlerine yatırım yapın.

Şirketin Rekabette Avantaj Yaratacak Herhangi Bir Özelliği Var Mı?

Şirketin ortaya koyduğu malın veya değerin taklit edilmesini, muadilinin üretilmesini veya daha iyisinin üretilmesini zorlaştıran bir özelliği olup olmadığına bakın. Bu marka itibarı, iş modeli, inovasyon yeteneği, araştırma kabiliyeti, operasyonel mükemmellik, daha üstün dağıtım kabiliyeti gibi pek çok özellik olabilir. Rakiplerin şirketin seviyesine ulaşması ne kadar zorsa bu avantaj o kadar büyüktür.

Şirketin Yönetim Kadrosu Ne Kadar İyi?

Bir şirket anca liderlerinin şirkete rota çizme ve şirketi idame etme kabiliyetleri kadar iyidir. Yöneticilerin sektördeki tecrübeleri ne kadar? Sözleşmeleri ne kadar bir süre için ve kariyer hedefleri neler? Şirketin köşe ofislerini tutanların bu şirketteki bireysel çıkarları neler, maaşları direkt olarak performanslarına mı bağlı?

Şirket yönetimi hakkında konferans bağlantılarına söylediklerinden, yıllık raporlarda yazdıklarından ve basından gelen sorulara nasıl yanıt verdiklerinden birçok şey öğrenebilirsiniz. Ayrıca şirketin hissedarlarını toplantı odasında temsil edecek insanlar olan yönetim kurulundaki isimleri de araştırın. Şirketin halihazırda çalışanı olan hissedarların çoğunlukta olduğu yönetim kurullarına karşı dikkatli olun. Yönetimin hareketlerini tarafsız olarak değerlendirebilecek, bağımsız düşünce sahibi çalışanlar görmek istersiniz.

Bu Şirket 20 Yıl Sonra Nerede Olacak?

Bir hisse senedini uzun vadede refaha ulaşmak için almaktasınız, değil mi? O zaman asıl önemli olan soru şu: neler yanlış gidebilir?

Burada şirketin kısa vadeli değerini etkileyecek şeylerden değil uzun vadede şirketin gidişatını belirleyecek köklü değişikliklerden bahsediyoruz. Şirketin karşılaşabileceği potansiyel felaket senaryolarını düşünerek potansiyel tehlikeleri saptayın.

Önemli bir patentin süresinin dolması, CEO’nun şirketi çok farklı bir yola sokması, dişli bir rakibin piyasaya girmesi, şirketin ortaya koyduğu ürünün veya hizmetin yeni bir teknoloji nedeniyle yürürlükten kalkması gibi durumlar bazı örnek felaket senaryoları arasında sıralanabilir.

Sözün özü

İlginizi çeken bir şirket olursa, onu enine boyuna araştırın. Güncel ve eski yıllık raporları, hissedarlara yollanan mektupları okuyun. Rakamları ve oranları çıkartıp şirketin performansını sektörün geçmişi ve rakipleri ile karşılaştırarak bağlama oturtun. Daha sonra yatırımcı şapkanızı takarak nitel soruları cevaplamaya başlayın.

Nicel ve nitel araştırmayı beraber kullanmak bir şirketin operasyon mantığını, sektördeki yerini, rakiplerini, uzun vadedeki potansiyelini ve son olarak portföyünüzün uzun yolculuğunda bir yer hak edip etmediğini anlamanızda yardımcı olur.

seçtiklerimiz

Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanıyoruz. Sitemizi ziyaret ederek çerez kullanımını kabul etmiş sayılıyorsunuz. KABUL Detaylı Bilgi