Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Nedir?

Akademik yılın başlamasıyla bu dönem çok daha fazla ekonomiden bahsedeceğiz. Sık sık yazılarda da kullandığımız Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH); ulusal ekonomi, yurtiçi ekonomi ve benzeri birçok konu üzerine yayınlarımızı dönem içerisinde akademi kategorisinden sizlerle paylaşacağız.

Herhangi bir ülkenin ulusal sınırlar içinde gerçekleştirilen ekonomik etkinlerini açıklamada yurtiçi ekonomi kavramını kullanırız. Buna karşın, belli bir ülkenin bütün ekonomik birimlerinin gerek ülke içinde gerekse de diğer ülkelerin ekonomik etkinlerinden söz ederken de ulusal ekonomi kavramını kullanırız.

Reklam

Bundan böyle GSYİH kısaltmasıyla devam edeceğim.

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Tanım

GSYİH, herhangi bir ekonomide yerleşik olan üretici birimlerin belirli bir dönemde, yurtiçi etkinlikleri sonucu yaratmış oldukları tüm mal ve hizmetlerin üretim değerleri toplamından bu mal ve hizmetlerin üretimde kullanılan girdiler toplamının çıkarılması sonucu elde edilen değerdir.

Yani GSYİH, belirli bir dönemde -genellikle bir yıl- bir ülkenin ulusal sınırları içinde, üretim faktörlerinin katkısı sonucunda oluşan nihai mal ve hizmetlerinin toplam değerini gösterir. Farklı bir ifadeyle, ülke sınırları içinde yaratılan katma değerlerin toplamı GSYİH olarak ifade ederiz.

Daha da anlaşılabilir olarak: GSYİH, belli bir dönem içinde, bir ülkenin ulusal sınırları içerisinde ister o ülke ekonomik birimleri olsun isterse yabancılar tarafından üretilmiş olsun,  üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin para birimi cinsinden değeri şeklinde ifade edilir.

GSYİH Nasıl Hesaplanır?

GSYİH hesaplanırken mutlaka mükerrer sayımdan uzak durulmalıdır. GSYİH, sadece cari dönemdeki üretimi içerir. Daha önceden üretilen mal ve hizmetler bu hesaplamaya dahil edilmemelidir.

GSYİH hesaplamasında, üretimin her aşamasında yaratılan katma değerler toplanır, tamamlanmış yani nihai mal ve hizmetlerin parasal değeri toplanır.

Kullanılan hesaplama formülü aşağıda yer aldığı gibidir.

GSYİH = tüketim + yatırım + devlet harcamaları + (ihracat – ithalat)

GSYİH Hesabında Yer Almayanlar

Piyasa ekonomisine aktarılmayan bazı mal ve hizmet üretimleri GSYİH’da yer almaz. Mesela ev hanımlarının yapmış olduğu dikiş, mutfak, tamir, ütü, ev temizliği gibi ev işlerini ulusal hasıla hesaplarına eklemek zordur. Fakat örneklerde bahsedilen bu işler bir para karşılığında yaptırıldığı takdirde ulusal hasılaya dahil edilirler.

Bununla beraber kayıt dışı bazı ekonomik faaliyetler de GSYİH’nın net bir şekilde hesaplanmasını zorlaştırmaktadır.

GSYİH Hesaplama Örnekleri

GSYİH hesaplama soruları sıkça sınavlarda sorulabiliyor. GSYİH Hesaplamasının nasıl yapıldığı aşağıda yer alan video üzerinde güzel bir örnekle anlatılıyor. İzlemenizi tavsiye ediyorum.